بازار؛ گروه صنعت: بحث همکاریهای معدنی ایران و پاکستان یکی از موضوعاتی است که در جریان سفر اخیر وزیر صمت به پاکستان مطرح و مورد بررسی قرار گرفته است. در همین زمینه مقرر شده است که کمیته مشترکی با هدف شناسایی ظرفیتهای موجود تشکیل شود تا زمینه همکاری در بخشهای مختلف به صورت تخصصی و انجام اقدامات اجرایی لازم دنبال شود.
در همین زمینه فریال مستوفی، نایبرئیس اتاق بازرگانی تهران در گفتوگو با خبرنگار بازار اظهار کرد: توجه به پیوستگی زمینشناسی دو سوی مرز ایران و پاکستان و ظرفیت بندری چابهار، در کنار نیاز پاکستان به خدمات فنی و مهندسی و فرآوری مواد معدنی و همچنین نیاز ایران به تنوعبخشی به منابع تامین مواد معدنی، میتواند همکاریهای معدنی را به یکی از محورهای پایدار روابط اقتصادی دو کشور تبدیل کند.
وی افزود: موفقیت این همکاریها مستلزم توجه همزمان به فرصتها و محدودیتهای موجود است. در شرایط فعلی نباید انتظار جذب سرمایهگذاریهای بسیار بزرگ را داشت و بهتر است تمرکز بر توسعه تجارت مواد معدنی، ارائه خدمات فنی و مهندسی و تکمیل زنجیره ارزش قرار گیرد. در صورت گسترش تجارت مواد معدنی و صادرات خدمات مهندسی، زمینه همکاریهای عملی و پایدار میان دو کشور فراهم خواهد شد.
مهمترین فرصتهای معدنی پاکستان برای ایران در ایالت بلوچستان قرار دارد، جایی که ذخایر قابل توجه طلا و مس وجود دارد. شرکتهای ایرانی میتوانند در حوزههایی مانند خدمات حفاری، تامین قطعات، پمپ، لوله، مواد شیمیایی و تجهیزات فرآوری حضور داشته باشند
مستوفی گفت: مهمترین فرصتهای معدنی پاکستان برای ایران در ایالت بلوچستان قرار دارد، جایی که ذخایر قابل توجه طلا و مس وجود دارد. شرکتهای ایرانی میتوانند در حوزههایی مانند خدمات حفاری، تامین قطعات، پمپ، لوله، مواد شیمیایی و تجهیزات فرآوری حضور داشته باشند. همچنین در بخش تعمیرات و نگهداری ماشینآلات معدنی نیز شرکتهای ایرانی از توان فنی مناسبی برخوردارند و میتوانند خدمات قابل توجهی ارائه کنند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، بلوچستان پاکستان دارای ذخایر فراوان کرومیت است که برای صنعت فولاد ایران اهمیت دارد. در ایالت سند نیز ذخایر زغالسنگ، سنگهای تزئینی، گچ و سایر مواد معدنی وجود دارد. البته بهرهبرداری موثر از این ظرفیتها نیازمند توسعه زیرساختهای حملونقل، انرژی و لجستیک است.
ورود ایران به عنوان سرمایهگذار در پروژههای بزرگ معدنی پاکستان در شرایط کنونی چندان عملی نیست. در بخشی از این پروژهها دولت پاکستان نقش اصلی را بر عهده دارد و در برخی دیگر نیز سرمایهگذاران بینالمللی حضور دارند
نایب رئیس اتاق بازرگانی تهران تصریح کرد: ورود ایران به عنوان سرمایهگذار در پروژههای بزرگ معدنی پاکستان در شرایط کنونی چندان عملی نیست. در بخشی از این پروژهها دولت پاکستان نقش اصلی را بر عهده دارد و در برخی دیگر نیز سرمایهگذاران بینالمللی حضور دارند؛ بنابراین امکان حضور موثر ایران در سرمایهگذاریهای بزرگ محدود است.
مستوفی افزود: در مقابل، نباید انتظار داشت پاکستان نیز بتواند سرمایهگذاریهای گستردهای در بخش معدن ایران انجام دهد. محدودیت منابع ارزی این کشور و تفاوت ظرفیت مالی آن با کشورهایی مانند چین یا برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، امکان سرمایهگذاریهای بزرگ را کاهش میدهد.
همکاریهای معدنی دو کشور بیشتر میتواند در قالب ایجاد شرکتهای مشترک و اجرای پروژههای مشترک شکل گیرد. برای نمونه، میتوان استخراج ماده معدنی را در بلوچستان پاکستان انجام داد و بخشی از فرآوری و ایجاد ارزش افزوده را در چابهار مستقر کرد
به گفته وی، همکاریهای معدنی دو کشور بیشتر میتواند در قالب ایجاد شرکتهای مشترک و اجرای پروژههای مشترک شکل گیرد. برای نمونه، میتوان استخراج ماده معدنی را در بلوچستان پاکستان انجام داد و بخشی از فرآوری و ایجاد ارزش افزوده را در چابهار مستقر کرد.
موانع همکاری ایران و پاکستان
مستوفی در ادامه به مهمترین موانع همکاری اشاره کرد و گفت: تحریمهای بانکی علیه ایران، ریسکهای امنیتی در برخی مناطق بلوچستان پاکستان، ضعف زیرساختهای جادهای و ریلی از جمله چالشهای اصلی توسعه همکاریهای معدنی و اقتصادی محسوب میشوند.
وی تاکید کرد: با توجه به محدودیتهای بانکی، باید از مدلهای جایگزین برای توسعه همکاریها استفاده شود. برای مثال میتوان تجارت مواد معدنی را با خدمات فنی و مهندسی تهاتر کرد، بخشی از قراردادها را بر مبنای تحویل محصول معدنی تسویه کرد یا از ارزهای محلی در بخشی از مبادلات بهره گرفت.
مستوفی یکی دیگر از راهکارها را جذب سرمایه از کشورهای ثالث دانست و گفت: کشورهایی مانند چین، امارات متحده عربی و عربستان سعودی میتوانند در این زمینه نقشآفرین باشند. میتوان از فاینانس یا سرمایهگذاری این کشورها در پروژههای معدنی پاکستان استفاده کرد و در مقابل، خدمات فنی و مهندسی مورد نیاز پروژهها را شرکتهای ایرانی تامین کنند. چنین مدلهایی میتواند بخشی از محدودیتهای موجود در روابط مالی و اقتصادی ایران و پاکستان را کاهش دهد.
نایب رئیس اتاق بازرگانی تهران در پایان خاطرنشان کرد: با وجود محدودیتهای موجود، نباید در شرایط فعلی انتظار همکاریهای بسیار گسترده یا سرمایهگذاریهای بزرگ را داشت، اما توسعه تدریجی تجارت، خدمات فنی و مهندسی، فرآوری مواد معدنی و پروژههای مشترک در مقیاس متوسط میتواند زمینهساز شکلگیری همکاریهای پایدار میان دو کشور باشد. ایران باید از هر فرصتی برای گسترش تجارت، سرمایهگذاری و همکاری اقتصادی با کشورهای همسایه از جمله پاکستان استقبال کند.