خبرگزاری مهر ـ گروه سیاست _ هادی رضائی: اطلاعیه نیروی دریایی سپاه درباره به دام انداختن یک فروند زیرسطحی هوشمند و بدونسرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز، از آن دست رخدادهایی است که اهمیت آن صرفاً در «غنیمت گرفتن یک شناور» خلاصه نمیشود. آنچه در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته، یکی از سامانههای جدید نسل آینده جنگ زیرسطحی بدونسرنشین آمریکا است؛ سامانهای که اساساً برای انجام مأموریتهای طولانیمدت و تا حد زیادی مستقل در زیر آب طراحی شده است.
بر اساس اطلاعیه سپاه، این زیرسطحی طی یک عملیات پیچیده مبتنی بر اشراف اطلاعاتی و عملیاتی در ورودی تنگه هرمز به دام افتاده و به غنیمت گرفته شده است. سپاه همچنین اعلام کرده که تصاویر این سامانه منتشر خواهد شد؛ موضوعی که میتواند امکان بررسی دقیقتر درباره نوع، پیکربندی و تجهیزات آن را فراهم کند.
Dive-LD چیست؟
سامانهای که مشخصات منتشرشده درباره آن با Dive-LD تطبیق داده شده، یک زیردریایی بدونسرنشین متعارف به معنای کلاسیک نیست؛ بلکه در رده وسیله زیرسطحی خودکار با جابجایی بزرگ قرار میگیرد.
این سامانه ابتدا توسط شرکت آمریکایی Dive Technologies توسعه یافت و پس از خرید این شرکت، ادامه توسعه آن به Anduril Industries منتقل شد. نخستین نمونه Dive-LD در آوریل ۲۰۲۵ به یگان UUVRON-1 نیروی دریایی آمریکا تحویل داده شد تا در محیط عملیاتی مورد ارزیابی قرار گیرد.
مشخصات اعلامشده برای این سامانه نشان میدهد با یک وسیله کوچک تفریحی یا یک پهپاد زیرسطحی ساده مواجه نیستیم. طول آن حدود ۵.۸ متر و وزنش نزدیک به سه تن اعلام شده و برای مأموریتهای طولانی در زیر آب طراحی شده است.
یکی از ویژگیهای مهم Dive-LD، استقلال عملیاتی آن است. این سامانه برای انجام مأموریتهای زیرسطحی میتواند بدون حضور سرنشین در داخل وسیله فعالیت کند و بنا بر مشخصات منتشرشده، قابلیت ماندگاری چندروزه در زیر آب را دارد.
در منابع معرفی این سامانه، امکان فعالیت تا حدود ۱۰ روز و دستیابی به عمق بسیار زیاد، حتی تا حدود ۶ هزار متر، ذکر شده است. البته باید توجه داشت که همه این ارقام، مشخصات اعلامی سازنده هستند و عملکرد واقعی سامانه در شرایط عملیاتی میتواند متفاوت باشد.
چرا آمریکا به سراغ چنین سامانهای رفته است؟
جنگ زیرسطحی یکی از پیچیدهترین حوزههای عملیات نظامی است. محیط زیر آب، برخلاف آسمان و سطح زمین، امکان برقراری ارتباط دائمی و آسان را محدود میکند و شناسایی یک وسیله زیرسطحی نیز بهمراتب دشوارتر است.
به همین دلیل، استفاده از سامانههای بدونسرنشین میتواند بخشی از این محدودیتها را کاهش دهد. یک وسیله خودکار میتواند برای مدت طولانی در منطقهای مشخص حضور داشته باشد، اطلاعات جمعآوری کند و بدون آنکه جان خدمهای در معرض خطر قرار گیرد، مأموریت خود را انجام دهد.
Dive-LD نیز اساساً برای چنین مأموریتهایی طراحی شده است؛ از شناسایی و مراقبت زیرسطحی گرفته تا نقشهبرداری از بستر دریا، کشف مین، بررسی زیرساختهای دریایی مانند خطوط لوله و کابلها و پشتیبانی از مأموریتهای ضدزیردریایی.
ساختار ماژولار این سامانه نیز اهمیت زیادی دارد. چنین طراحیای اجازه میدهد بسته به نوع مأموریت، تجهیزات و حسگرهای مختلف روی آن نصب شود. در واقع، ارزش یک سامانه زیرسطحی مدرن فقط به بدنه و پیشرانه آن محدود نیست؛ بخش مهمی از توان واقعی آن به مجموعه حسگرها، سامانههای ناوبری، ارتباطی، پردازش داده و تجهیزات مأموریتی مربوط میشود.
اهمیت عملیات سپاه در چیست؟
اما شاید مهمترین بخش ماجرا نه خود Dive-LD، بلکه نحوه به دام انداختن آن باشد.
سپاه در اطلاعیه خود مشخصاً از «اشراف اطلاعاتی و عملیاتی» سخن گفته است. این عبارت در عملیات زیرسطحی معنای ویژهای دارد. کشف و رهگیری یک شناور بدونسرنشین در زیر آب، بهخصوص سامانهای که برای عملیات مستقل طراحی شده، نیازمند مجموعهای از توانمندیهای اطلاعاتی، شناسایی و پایش محیط زیرسطحی است.
در چنین شرایطی، مسئله فقط پیدا کردن یک هدف نیست؛ بلکه باید بتوان موقعیت آن را تشخیص داد، ماهیت آن را ارزیابی کرد و سپس بدون ایجاد شرایط ناخواسته، آن را کنترل و به دام انداخت.
از این منظر، اگر روایت اعلامشده از سوی سپاه با جزئیات بعدی تأیید شود، این عملیات را باید یک موفقیت اطلاعاتی و عملیاتی در حوزه جنگ زیرسطحی دانست.
یک غنیمت؛ چند ارزش راهبردی
دستیابی به یک سامانه پیشرفته بدونسرنشین، علاوه بر ارزش نظامی، ارزش اطلاعاتی نیز دارد. در صورت سالم بودن بخشهای مختلف سامانه، امکان مطالعه ساختار، تجهیزات، معماری داخلی و فناوریهای بهکاررفته در آن میتواند برای متخصصان ارزشمند باشد.
این موضوع در جنگ فناوری اهمیت مضاعفی دارد. شناخت تجهیزات مورد استفاده طرف مقابل میتواند به طراحی روشهای بهتر برای کشف، مقابله و ایجاد اختلال در سامانههای مشابه کمک کند.
به بیان سادهتر، یک پهپاد یا شناور بدونسرنشین که از سوی دشمن برای جمعآوری اطلاعات وارد یک منطقه میشود، در صورت به غنیمت گرفته شدن میتواند خود به یک منبع اطلاعاتی تبدیل شود.
هرمز؛ محل آزمون قدرت زیرسطحی
انتخاب ورودی تنگه هرمز برای فعالیت چنین سامانهای نیز از منظر نظامی قابل توجه است. تنگه هرمز یکی از حساسترین آبراههای جهان است و هرگونه عملیات اطلاعاتی یا نظامی در محیط پیرامونی آن، به دلیل اهمیت راهبردی منطقه، پیامدهای فراتر از یک مأموریت تاکتیکی دارد.
برای جمهوری اسلامی ایران، امنیت این آبراه بخشی از امنیت ملی کشور است. بنابراین حضور سامانههای شناسایی و بدونسرنشین متعلق به نیروهای فرامنطقهای در این محدوده، طبیعتاً با حساسیت بالایی دنبال میشود.
در سالهای اخیر، نبرد دریایی نیز مانند نبرد هوایی شاهد تغییرات مهمی بوده است. پهپادها، شناورهای بدونسرنشین و زیرسطحیهای خودکار به تدریج در حال تبدیل شدن به بخش مهمی از معماری جنگ آینده هستند. در چنین شرایطی، توانایی شناسایی و مقابله با این تجهیزات به اندازه برخورداری از آنها اهمیت پیدا کرده است.
پیام مهمتر برای جنگهای آینده
ماجرای Dive-LD را نباید تنها در قالب یک عملیات مقطعی دید. اهمیت اصلی این رخداد در این است که نشان میدهد جنگ آینده فقط جنگ موشکها و هواپیماهای سرنشیندار نخواهد بود؛ بخش قابل توجهی از رقابت نظامی به زیر آب، سامانههای خودکار، هوش مصنوعی، حسگرها و جنگ الکترونیک منتقل خواهد شد.
از این منظر، عملیات اعلامشده سپاه را میتوان آزمونی مهم برای توان جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با نسل جدید تجهیزات زیرسطحی دانست.
اگر تصاویر و اطلاعات اعلام شده از سوی سپاه منتشر شود، آن زمان میتوان با دقت بیشتری درباره مدل دقیق سامانه، تجهیزات نصبشده و ارزش فناوری آن قضاوت کرد. اما حتی پیش از انتشار جزئیات بیشتر نیز یک نکته روشن است: در محیطی مانند خلیج فارس و تنگه هرمز، برتری فناورانه طرف مقابل لزوماً به معنای مصونیت تجهیزات او نیست.
در جنگ مدرن، گاهی ارزشمندترین پیروزی نه انهدام یک سامانه، بلکه کشف، کنترل و به دست آوردن آن است؛ زیرا در حالت دوم، دشمن علاوه بر از دست دادن یک ابزار عملیاتی، بخشی از اسرار فناوری خود را نیز در معرض مطالعه قرار میدهد.