خبرگزاری مهر، گروه استانها، حمیدرضا عبدالمنافی: خطبههای نماز جمعه این هفته استان البرز، اگرچه با توجه به مسائل محلی و مناسبتهای روز موضوعات متفاوتی را دربر داشت، اما در میان سخنان امامان جمعه چهار محور بیش از دیگر موضوعات تکرار شد؛ تأکید بر وحدت و انسجام ملی، بازخوانی تجربه دفاع مقدس و مقاومت، ضرورت امیدآفرینی و جهاد تبیین و توجه به تربیت نسل آینده مشترک بود.
از مهستان و کرج تا چهارباغ، ساوجبلاغ، ماهدشت، فردیس و کمالشهر، امامان جمعه بر این نکته تأکید کردند که مواجهه با شرایط امروز تنها به حوزه نظامی محدود نیست و جامعه در کنار قدرت دفاعی و اقتصادی، به سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، آگاهی و تربیت نسلی برخوردار از دانش و مسئولیتپذیری نیاز دارد.
وحدت حلقه نخست قدرت اجتماعی
یکی از پرتکرارترین محورهای خطبههای این هفته، ضرورت حفظ وحدت و جلوگیری از تبدیل اختلافات طبیعی سیاسی و اجتماعی به شکافهای فرساینده بود.
حجتالاسلام مجید صفدری، امام جمعه مهستان، با تأکید بر اهمیت انسجام اجتماعی گفت: سرمایه اجتماعی همانند توان دفاعی و اقتصادی، یکی از مؤلفههای قدرت ملی است و آسیب دیدن این سرمایه میتواند ظرفیت کشور برای مقابله با فشارهای بیرونی را کاهش دهد.
امام جمعه مهستان همچنین با اشاره به شرایط جنگ ترکیبی، اختلافافکنی و دوقطبیسازی را از جمله آسیبهایی دانست که میتواند جامعه را با چالش مواجه کند و بر ضرورت حفظ اعتماد متقابل میان مردم و مسئولان تأکید کرد.
در کرج نیز آیتالله سیدمحمدمهدی حسینیهمدانی، نماینده ولیفقیه در استان البرز و امام جمعه کرج، تقویت امید را در پیوند با حفظ سرمایه اجتماعی و انسجام جامعه مورد توجه قرار داد.
وی تأکید کرد که تأکید بر امید به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه باید واقعیتها در کنار راهکارها برای مردم روایت شود.
حجتالاسلام روحالله مختاری، امام جمعه ساوجبلاغ نیز در تشریح توصیههای امام حسن عسکری(ع)، وحدت و انسجام اجتماعی را از محورهای مهم جامعهسازی دانست و بر ضرورت برادری و همزیستی میان پیروان مذاهب مختلف تأکید کرد.
در چهارباغ نیز حجتالاسلام والمسلمین مهدی دربانی با اشاره به شرایط اجتماعی کشور، بر ضرورت پرهیز از اختلافافکنی تأکید کرد و گفت که حتی در زمان انتقاد از مشکلات، نباید وحدت جامعه آسیب ببیند.
دفاع مقدس روایت یک تجربه ملی
دومین محور مشترک، بازخوانی دفاع مقدس و تلاش برای انتقال تجربه مقاومت به شرایط امروز بود.
امامان جمعه البرز دفاع مقدس را صرفاً یک رخداد نظامی ندانستند، بلکه آن را تجربهای در حوزه خودباوری، انسجام اجتماعی، ایثار و اتکا به ظرفیتهای داخلی توصیف کردند.
حجتالاسلام صفدری گفت: جنگ هشتساله به عرصهای برای ظهور ظرفیتهای اعتقادی، اجتماعی و انسانی ملت ایران تبدیل شد و فرهنگ ایثار و فداکاری شکلگرفته در آن دوران همچنان میتواند بهعنوان یک سرمایه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
در فردیس نیز حجتالاسلام قادر محمدی، امام جمعه این شهرستان، دفاع مقدس را یکی از مهمترین مقاطع تاریخ انقلاب اسلامی دانست و گفت یکی از دستاوردهای ارزشمند آن، تولید معارف در قالب وصیتنامه شهداست.
امام جمعه فردیس در ادامه تأکید کرد که عصاره این وصیتنامهها را میتوان در «خسته نشدن در ادامه راه» و «نترسیدن از ورود به میدان» جستوجو کرد.
حجتالاسلام محمود نورپور، امام جمعه کمالشهر نیز با اشاره به آغاز هفته دفاع مقدس، بر نقش اتحاد و انسجام ملی، توان نیروهای مسلح، همراهی مردم، روحیه ایثار و معنویت در تجربه دفاع مقدس تأکید کرد.
در ماهدشت نیز حجتالاسلام علی رادمرد، هجرت، خودباوری و مقاومت را در چارچوب تحولات تاریخی اسلام مورد توجه قرار داد و دفاع مقدس و مقاومت را بخشی از تجربهای دانست که باید از منظر فرهنگی و تمدنی نیز مورد بازخوانی قرار گیرد.
مقاومت از میدان جنگ تا جنگ ترکیبی
در بخش دیگری از خطبهها، مفهوم مقاومت از عرصه نظامی فراتر رفت و ابعاد اقتصادی، رسانهای، فرهنگی و اجتماعی آن مورد توجه قرار گرفت.
حجتالاسلام دربانی، امام جمعه شهرستان چهارباغ با اشاره به آغاز هفته دفاع مقدس گفت دشمن امروز تنها از ابزار نظامی استفاده نمیکند و تحریم، فشار اقتصادی، جنگ رسانهای، عملیات روانی، نفوذ و اختلافافکنی نیز بخشی از میدان تقابل است.
وی تأکید کرد: «دفاع ما هم باید ترکیبی باشد»؛ یعنی جامعه ضمن انتقاد از مشکلات، باید مراقب باشد اختلافات و اعتراضات به عاملی برای تشدید شکاف اجتماعی تبدیل نشود.
امام جمعه مهستان نیز گفت: جنگ ترکیبی به مرزهای جغرافیایی محدود نیست و اقتصاد، فرهنگ، رسانه، اعتماد میان مردم و مسئولان و پیشرفت علمی و صنعتی نیز به بخشی از میدان تقابل تبدیل شدهاند.
موضوع مقاومت منطقهای و تحولات یمن نیز در چند خطبه مورد توجه قرار گرفت. امامان جمعه البرز با اشاره به عملکرد انصارالله، آن را در چارچوب مقاومت منطقهای تحلیل کردند و بر اهمیت تحولات یمن در معادلات منطقه تأکید داشتند.
امیدآفرینی روایت واقعیت بدون نادیده گرفتن مشکلات
محور سوم مشترک در خطبهها، موضوع امید و جهاد تبیین بود.
آیتالله حسینیهمدانی در کرج تأکید کرد که تقویت امید و بیان توانمندیهای کشور، یک راهبرد کلان برای حفظ سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری ملی است.
وی در عین حال تصریح کرد که امیدآفرینی نباید به معنای چشمپوشی از مشکلات باشد، بلکه باید واقعیتها بهصورت متوازن و همراه با راهکار برای جامعه بیان شود.
حجتالاسلام صفدری نیز جهاد تبیین را در شرایط جنگ ترکیبی ضروری دانست و گفت یکی از میدانهای اصلی تقابل، عرصه روایت و ادراک عمومی است.
به گفته وی، بزرگنمایی نقاط ضعف، وارونه نشان دادن واقعیتها و ایجاد ناامیدی میتواند بر اعتماد عمومی اثر بگذارد و جامعهای که از شناخت و بصیرت برخوردار باشد، در برابر عملیات روانی و جنگ رسانهای آسیبپذیری کمتری خواهد داشت.
موضوع اقتصاد نیز در همین چارچوب مورد توجه قرار گرفت. صفدری با اشاره به تورم، آن را دارای عوامل متعدد داخلی و خارجی دانست و بر ضرورت اصلاحات هماهنگ اقتصادی، افزایش تولید و رفع موانع بنگاهها تأکید کرد.
در ساوجبلاغ نیز حجتالاسلام مختاری نسبت به اظهاراتی درباره افزایش قیمت بنزین هشدار داد و خواستار توجه مسئولان به آثار اقتصادی و اجتماعی تصمیمها و اظهارات خود شد.
نسل آینده میدان اصلی تربیت و سرمایهگذاری
چهارمین محور مشترک خطبههای این هفته، آموزش و تربیت نسل آینده بود؛ موضوعی که در سخنان چند امام جمعه با محوریت آغاز سال تحصیلی و بازگشایی مدارس مطرح شد.
آیت الله حسینیهمدانی در کرج با اشاره به آغاز سال تحصیلی بر ضرورت شناسایی و شکوفایی استعدادهای دانشآموزان تأکید کرد و نقش مربیان دوره کودکی و ابتدایی را در کشف توانمندیهای پنهان دانشآموزان مهم دانست.
امام جمعه فردیس نیز آموزش و پرورش را سرمایهای برای آینده کشور توصیف کرد و نسبت به تبدیل این نهاد به عرصه باندبازی سیاسی و سهمخواهی هشدار داد.
امام جمعه چهارباغ با اشاره به افزایش هزینه لوازمالتحریر، از خیرین و مردم خواست حمایت از دانشآموزان کمبرخوردار را ادامه دهند و تأکید کرد که حمایت از یک دانشآموز برای ادامه تحصیل، سرمایهگذاری برای آینده کشور است.
امام جمعه ماهدشت نیز بر ضرورت تغییر نگاه به آموزش و پرورش از یک دستگاه هزینهای به یک دستگاه سرمایهای تأکید کرد و از اضافه شدن مدارس خیرساز در این شهرستان خبر داد.
در کمالشهر نیز نورپور بر ضرورت انتقال روایت دفاع مقدس و مقاومت به مدارس تأکید کرد و خواستار پرداختن به این موضوع در محیط آموزشی شد.
چهار محور بههمپیوسته برای شرایط امروز
مرور خطبههای نماز جمعه این هفته البرز نشان میدهد چهار محور وحدت، مقاومت، امید و تربیت نسل آینده از نگاه امامان جمعه، موضوعاتی جدا از یکدیگر نیستند.
انسجام اجتماعی بهعنوان پشتوانه قدرت ملی، تجربه دفاع مقدس بهعنوان میراث مقاومت، امید و جهاد تبیین بهعنوان ابزار مواجهه با جنگ روایتها و آموزش و تربیت بهعنوان سرمایهگذاری برای آینده، چهار ضلع یک منظومه مشترک را تشکیل دادهاند.
در مجموع، خطبههای این هفته نماز جمعه در شهرستانهای البرز بیش از هر چیز بر ضرورت تقویت سرمایههای اجتماعی و انسانی جامعه تأکید داشت؛ سرمایههایی که از نگاه امامان جمعه، در کنار توان اقتصادی و دفاعی کشور قرار میگیرند و میتوانند در مواجهه با فشارهای بیرونی و مسائل داخلی نقشآفرین باشند.
از این منظر، وحدت اجتماعی، انتقال تجربه مقاومت، روایت امیدبخش و واقعبینانه از شرایط کشور و تربیت نسلی دانشآموخته و مسئولیتپذیر، چهار محور اصلی مورد تأکید خطیبان جمعه البرز در این هفته بود.