الهام آبتین در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح ابعاد پنهان بحران گرد و غبار در سیستان و بلوچستان، با رد برخی تحلیلهای سطحی، این بحران را ترکیبی از عوامل منطقهای و فرامنطقهای دانست و بیان کرد: بهترین، ارزانترین و تنها راهکار پایدار برای نجات منطقه سیستان، تأمین حقابه و بازگشت آب به تالاب بینالمللی هامون است.
مدیرکل محیط زیست سیستان و بلوچستان در ادامه با ابراز تأسف از عدم آگاهیرسانی صحیح به افکار عمومی، به تشریح پدیده «اختلاف ارتفاع» به عنوان یکی از عوامل اصلی تشدید گرد و غبار پرداخت و خاطرنشان کرد: بخش عمدهای از این خاک که در روزهای طوفانی در منطقه سیستان فرو میریزد، منشأ داخلی ندارد؛ اختلاف ارتفاع فاحشی میان مناطق همجوار افغانستان با گودی سیستان وجود دارد که گاه به بیش از هزار متر میرسد. این اختلاف ارتفاع، ذرات خاک را از فراز مرزها به داخل چاله سیستان سرازیر میکند؛ پدیدهای که نه با نهالکاری و نه با مالچپاشی در داخل مرزها قابل کنترل نیست.
آبتین با اشاره به بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، اظهار داشت: در گذشته که تالاب هامون آب داشت، باد یک نعمت و مانع از انباشت رسوبات و تبدیل شدن سیستان به یک گودال پر از خاک میشد، اما امروز به دلیل خشک شدن تالاب، این باد به عاملی برای تشدید کانونهای گرد و غبار تبدیل شده است؛ با این حال، باید پذیرفت که حتی اگر در داخل کشور هیچ کانون گرد و غباری هم نداشته باشیم، باز هم ذرات معلق از آن سوی مرزها وارد میشود.
وی بیان کرد: صحبت از نقش باد در گذشتهای پرآب، به معنای نادیده گرفتن رنج امروز مردم نیست، بلکه هشداری علمی است که اگر آب بازگردد، همین باد میتواند دوباره خدمترسان باشد.
احیای کامل تالاب هامون منوط به تداوم جریان آب است
مدیر محیط زیست سیستان و بلوچستان تأکید کرد: با تکرار ورود آبهای فصلی طی چهار تا پنج سال، شرایط میتواند اندکی بهبود یابد، اما احیای کامل تالاب هامون منوط به تداوم جریان آب است؛ حفاظت محیط زیست به عنوان یک دستگاه نظارتی، از تمام ابزارهای دیپلماتیک و حاکمیتی برای پیگیری این حق قانونی مردم بهره خواهد برد.
آبتین نسبت به انتشار فیلمها و اخبار تأییدنشده در فضای مجازی مبنی بر «واگذاری حقابه هیرمند» هشدار داد و این اقدامات را مصداق رفتار احساسی و آسیبزا با مسئلهای حیاتی خواند که نتیجهای جز تضعیف منافع ملی در پی ندارد.
وی تصریح کرد: این تصاویر عمدتاً مربوط به سرریز شدن سیلابهای کنترلنشده در افغانستان است، نه حقابه قانونی ایران. این یک اشتباه راهبردی بزرگ است که ما هر بار با دیدن آب در خاک همسایه، اینگونه آن را به حقابه نسبت دهیم و موجی از مطالبات کاذب ایجاد کنیم.
مدیرکل محیط زیست سیستان و بلوچستان با اذعان به اینکه موضوع آب یک مسئله ژئوپلیتیکی و هیدرولوژیکی پیچیده است گفت: گاهی اظهارنظرهایی از سوی برخی مطرح میشود که به محض ورود اندک بارندگی، آن را به عنوان «سهمیه دریافتی» جلوه میدهند؛ این اظهارات، مذاکرات دیپلماتیک را به شدت تضعیف میکند.
وی با تأکید بر وظیفه نظارتی این سازمان، خاطرنشان کرد: ما وظیفه داریم مطالبهگر حق مردم باشیم، اما این مطالبهگری باید با درایت، برنامهریزی و هماهنگی کامل با دستگاههای دیپلماتیک و وزارت نیرو انجام شود و با بازگشت شرایط کشور به حالت عادی پیگیری ها جدی تر صورت میگیرد.