خبرگزاری مهر، گروه سیاست – نفیسه عبدالهی: آنچه در ساعات گذشته درباره ارتفاعات «علیالطاهر» در جنوب لبنان منتشر شد، بیش از آنکه یک تحول قطعی در نقشه میدانی باشد، نمونهای از تأثیرگذاری ابهام در ادبیات نظامی و بهرهبرداری سیاسی از آن است.
بنیامین نتانیاهو شامگاه پنجشنبه اعلام کرد که ارتش رژیم صهیونیستی عملیات خود در علیالطاهر را به پایان رسانده و این ارتفاعات دیگر تهدیدی برای شهرکهای اسرائیلی محسوب نمیشود. پس از آن نیز ارتش رژیم از «سیطره عملیاتی» بر منطقه، در سطح زمین و زیر زمین، سخن گفت.
اما یک نکته در این میان اهمیت اساسی دارد: «سیطره عملیاتی» الزاماً به معنای اشغال کامل ارتفاع و استقرار دائمی نیروهای اسرائیلی در آن نیست. این اصطلاح میتواند به معنای ایجاد توان عملیاتی برای کنترل، رصد و هدف قرار دادن منطقه باشد؛ نه لزوماً تصرف و نگهداری فیزیکی تمام تپه. همین تفاوت، بخش مهمی از جنجال روز و شب گذشته را توضیح میدهد.
ابهام یک عبارت و شکلگیری یک روایت
اظهارات نتانیاهو بهگونهای تنظیم شد که در نگاه نخست میتوانست به معنای «تصرف علیالطاهر» برداشت شود. رسانههای اسرائیلی و برخی رسانههای منطقهای نیز از همین ابهام برای برجستهسازی یک «دستاورد نظامی» استفاده کردند. گزارشهای منتشرشده نیز از عباراتی مانند «احکام السیطرة» و «السیطرة العملیاتیة» استفاده کردند؛ عباراتی که از نظر نظامی الزاماً معادل اشغال و حضور دائمی نیستند.
بنابراین، جنجال شکلگرفته درباره سقوط یا اشغال علیالطاهر، دستکم بر اساس اطلاعات منتشرشده، دقیق نبود. آنچه ارتش اسرائیل رسماً اعلام کرده، «سیطره عملیاتی» است، نه لزوماً استقرار دائمی و تصرف کامل این ارتفاع. این تمایز زمانی مهمتر میشود که بدانیم علیالطاهر طی ماههای گذشته به یکی از نقاط حساس درگیری تبدیل شده و تلاش برای تثبیت حضور اسرائیل در آن با مقاومت مواجه بوده است. گزارشهایی نیز از درگیریهای طولانیمدت و تلاشهای مکرر برای پیشروی در این محور منتشر شده است.
چرا علیالطاهر برای اسرائیل مهم است؟
اهمیت این ارتفاع بیش از آنکه به «تصرف یک تپه» محدود باشد، به توان دیدهبانی و کنترل غیرمستقیم میدان بازمیگردد. علیالطاهر بر بخشهایی از منطقه نبطیه و محورهای پیرامونی اشراف دارد و از این جهت یک نقطه مهم در معادلات اطلاعاتی و آتش جنوب لبنان محسوب میشود.
اسرائیل با عملیات خود تلاش میکند این ظرفیت را از حزبالله سلب کند؛ اما مسئله اصلی این است که آیا این اقدام میتواند به یک تغییر پایدار در معادله امنیتی شمال سرزمینهای اشغالی منجر شود یا خیر.
نتانیاهو با اعلام اینکه «خطر علیالطاهر برای اسرائیل رفع شده»، عملاً تلاش کرده است نتیجه عملیات را در قالب یک دستاورد امنیتی برای شهرکهای اشغالی شمالی تعریف کند. این همان نقطهای است که میدان نظامی با سیاست داخلی اسرائیل تلاقی پیدا میکند.
دستاوردی که باید در میدان سنجیده شود
اگرچه تلآویو میتواند «سیطره عملیاتی» را به عنوان موفقیت نظامی معرفی کند، اما معیار واقعی موفقیت، نه بیانیه ارتش بلکه این است که آیا رژیم اسرائیل میتواند تهدید و توان حزبالله علیه مناطق شمالی را واقعاً و در بلندمدت کم کند یا نه. اگر حزبالله همچنان قادر باشد از اطراف این ارتفاعات عملیات شناسایی، پهپادی یا آتشباری انجام دهد، نمیتوان صرفاً با استناد به یک عبارت نظامی، از تغییر کامل معادله سخن گفت.
از همین رو، آنچه در علیالطاهر رخ داده را باید فعلاً یک ادعای عملیاتی اعلامشده از سوی رژیم اسرائیل دانست، نه لزوماً یک پیروزی راهبردی یا حتی اشغال کامل ارتفاع. بنابراین جنجال ساعات گذشته بیش از آنکه ناشی از یک تحول قطعی در وضعیت جغرافیایی علیالطاهر باشد، محصول ابهام در ادبیات نتانیاهو و تبدیل سریع یک اصطلاح نظامی به یک روایت سیاسی و رسانهای بود.
نتانیاهو میخواست پیام روشنی به شهرکنشینان شمال اسرائیل بدهد، اینکه «تهدید برطرف شده است»؛ رسانههای اسرائیلی نیز از این پیام، روایتی انتخاباتی ساختند.
تا این لحظه، گزارشهای موجود از اشغال کامل ارتفاع علیالطاهر حکایت ندارد و بخش قابلتوجهی از روایتهای منتشرشده درباره تسلط اسرائیل بر این منطقه نیز از سوی رسانهها و شبکههای همسو با رژیم صهیونیستی مطرح شده است؛ بنابراین برای ارزیابی دقیق وضعیت، باید منتظر تحولات میدانی و گزارشهای ساعات آینده ماند.
با این حال، حتی در صورت اشغال علیالطاهر، چنین رخدادی به معنای پایان مقاومت یا تغییر کامل معادله نخواهد بود. اهمیت واقعی این ارتفاع زمانی مشخص میشود که اسرائیل بتواند حضور خود را در آن حفظ کرده و اقدام به ایجاد مواضع و مراکز نظامی پایدار کند؛ موضوعی که با توجه به شرایط میدانی و توان مقاومت برای هدف قرار دادن نیروها و تجهیزات اسرائیلی، همچنان با تردیدهای جدی همراه است. از این رو، باید میان «حضور یا پیشروی مقطعی» و «توانایی حفظ و تثبیت یک حضور نظامی پایدار» تفاوت قائل شد.