» پروژه‌های وب ۳ که می‌خواهند مالکیت اینترنت را تغییر دهند

اینترنت امروز همچنان به پلتفرم‌های متمرکز، سرورهای بزرگ و حساب‌های کاربری‌ وابسته است که کنترل داده‌های ما را در اختیار دارند. وب ۳ تلاش می‌کند با انتقال مدیریت هویت دیجیتال، ذخیره‌سازی داده و زیرساخت‌ها به شبکه‌های توزیع‌شده، این وابستگی را از بین ببرد. در این دنیای جدید، ابزارهایی مثل کیف پول‌های دیجیتال و قراردادهای هوشمند، کلید دسترسی کاربران به خدمات هستند. اما موفقیت این پروژه‌ها به بلاک چین‌های زیربنایی بستگی دارد که بتوانند تراکنش‌ها را سریع و ارزان پردازش کنند.

برای مثال، شبکه سولانا به دلیل معماری مقیاس‌پذیر خود، اکنون میزبان بسیاری از این اپلیکیشن‌های پیشرو است؛ همین جایگاه کلیدی باعث شده است تا بسیاری از کاربران برای تعامل با این برنامه‌ها و حمایت از این زیرساخت قدرتمند، خرید سولانا را به عنوان گامی برای ورود و مشارکت در اکوسیستم آینده اینترنت در نظر بگیرند. در ادامه، مهم‌ترین پروژه‌های وب ۳ را که در حال تغییر لایه‌های زیرساختی و اجتماعی هستند، بررسی می‌کنیم.

پروژه‌های وب ۳ که زیرساخت اینترنت غیرمتمرکز را می‌سازند

وب ۳ فقط به اپلیکیشن‌های مالی محدود نیست. بخشی از پروژه‌های این حوزه تلاش می‌کنند ذخیره‌سازی داده، ارتباطات بی‌سیم و توان پردازشی را از مدل کاملا متمرکز خارج کنند. این پروژه‌ها معمولا با استفاده از توکن، کاربران و اپراتورها را برای مشارکت در شبکه تشویق می‌کنند.

Filecoin و Arweave؛ ذخیره‌سازی غیرمتمرکز داده‌ها

ذخیره‌سازی داده در وب ۳ می‌تواند وابستگی کاربران و توسعه‌دهندگان به دیتاسنترهای متمرکز را کمتر کند. فایل‌کوین (Filecoin) بازاری برای خریدوفروش فضای ذخیره‌سازی ایجاد کرده است. در این مدل، کاربران برای ذخیره فایل در بازه زمانی مشخص هزینه پرداخت می‌کنند و ارائه‌دهندگان فضای ذخیره‌سازی پاداش می‌گیرند.

ارویو (Arweave) مسیر متفاوتی دارد و روی ذخیره‌سازی بلندمدت داده تمرکز می‌کند. این پروژه برای آرشیو محتوا، ثبت داده‌های مهم و نگهداری اطلاعاتی کاربرد دارد که قرار نیست به‌راحتی حذف یا تغییر داده شوند.

Helium و DePIN؛ اینترنت مبتنی بر مشارکت کاربران

DePIN به شبکه‌هایی گفته می‌شود که زیرساخت فیزیکی را با کمک کاربران و مشوق‌های توکنی می‌سازند. هلیوم (Helium) یکی از نمونه‌های شناخته‌شده این حوزه است. در این شبکه، کاربران با راه‌اندازی هات‌اسپات، در پوشش ارتباطی شبکه مشارکت می‌کنند و در مقابل پاداش می‌گیرند.

Render و Akash؛ پردازش غیرمتمرکز برای هوش مصنوعی و وب ۳

رشد هوش مصنوعی و اپلیکیشن‌های سنگین باعث شده است تقاضا برای توان پردازشی و GPU افزایش پیدا کند. پروژه‌هایی مانند رندر (Render) و آکاش (Akash) تلاش می‌کنند منابع پردازشی بلااستفاده را به بازاری غیرمتمرکز تبدیل کنند.

در این مدل، افراد یا شرکت‌ها می‌توانند توان پردازشی اضافی خود را در اختیار شبکه قرار دهند و کاربران دیگر از آن برای رندرینگ، اجرای برنامه‌ها یا پردازش‌های مرتبط با هوش مصنوعی استفاده کنند. این مسیر می‌تواند وابستگی کامل به ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات ابری را کاهش دهد.

شبکه‌های اجتماعی و هویت دیجیتال در Web3

در Web3، تجربه کاربر فقط به استفاده از اپلیکیشن محدود نمی‌شود. یکی از اهداف مهم این فضا، ایجاد هویت قابل انتقال است؛ یعنی کاربر بتواند پروفایل، ارتباطات و بخشی از داده‌های خود را مستقل از یک پلتفرم نگهداری کند.

فارکستر (Farcaster) و لنز پروتکل (Lens Protocol) چگونه شبکه اجتماعی را تغییر می‌دهند؟

فارکستر و لنز پروتکل، دو نمونه مهم از شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز هستند. فارکستر روی ساخت شبکه اجتماعی باز تمرکز دارد؛ جایی که توسعه‌دهندگان مختلف می‌توانند اپلیکیشن‌های گوناگون روی یک لایه اجتماعی مشترک بسازند.

لنز پروتکل بیشتر روی مالکیت پروفایل و گراف اجتماعی تمرکز دارد. در این مدل، کاربر می‌تواند ارتباطات و محتوای خود را فقط به یک پلتفرم خاص وابسته نکند. این ویژگی، تفاوت اصلی شبکه‌های اجتماعی وب ۳ با پلتفرم‌های سنتی است.

سرویس نام اتریوم (ENS) و هویت غیرمتمرکز چگونه کار می‌کند؟

هویت غیرمتمرکز به کاربران اجازه می‌دهد بدون اتکا به حساب‌های متمرکز، بخشی از هویت دیجیتال خود را مدیریت کنند. ENS یکی از نمونه‌های شناخته‌شده این حوزه است که آدرس‌های پیچیده کیف پول را به نام‌های خواناتر تبدیل می‌کند.

این مدل می‌تواند ورود به اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز، دریافت دارایی و تعامل در شبکه‌های وب ۳ را ساده‌تر کند. با‌این‌حال، مدیریت کلید خصوصی و امنیت کیف پول همچنان از چالش‌های مهم این حوزه است.

آیا وب ۳ واقعا آینده اینترنت است؟

Web3 ظرفیت تغییر بخشی از اینترنت را دارد، اما هنوز با چند مانع جدی روبه‌رو است. مقیاس‌پذیری، تجربه کاربری پیچیده، هزینه تراکنش و ریسک پروژه‌های بدون کاربرد واقعی، از چالش‌های اصلی این حوزه هستند.

راهکارهایی مانند لایه‌ دوها، بلاک چین‌های سریع‌تر و انتزاع حساب می‌توانند بخشی از این مشکلات را کاهش دهند؛ اما پذیرش گسترده این حوزه به زمان، کاربرد واقعی و تجربه کاربری ساده‌تر نیاز دارد. به همین دلیل، نمی‌توان گفت همه پروژه‌های Web3 آینده اینترنت را می‌سازند. پروژه‌هایی شانس بیشتری دارند که مشکل مشخصی را حل کنند و تنها به موج تبلیغاتی وابسته نباشند.