بازار؛ گروه کشاورزی: پنیر یکی از قدیمی ترین و متنوع ترین محصولات غذایی بشریت است که شامل بیش از ۱۸۰۰ گونه شناخته شده در سطح جهان است که از شیر گاو، گاومیش، بز، گوسفند و سایر نشخوارکنندگان تولید می شوند. اکوسیستم جهانی شامل تولید شیر خام، تولید استاندارد پنیر در مقیاس صنعتی، تولید دستی در مقیاس کوچک، امکانات کهنه سازی و رسیدن، لجستیک زنجیره سرد و توزیع چند کاناله خرده فروشی و خدمات غذایی است.
پیش بینی رشد ۵ درصدی بازار جهانی پنیر تا سال ۲۰۳۴
این در حالی است که بازار جهانی این محصول نیز روندی پویا دارد به طوری که طبق داده های imarcgroup بازار جهانی پنیر در سال ۲۰۲۵ به ارزش ۹۸.۰ میلیارد دلار رسید و پیش بینی می شود تا سال ۲۰۳۴ به ۱۵۴.۴ میلیارد دلار برسد و نرخ رشد مرکب سالانه ۵ درصدی را در دوره پیش بینی ۲۰۲۶-۲۰۳۴ نشان دهد. این رشد ناشی از افزایش تقاضای مصرف کنندگان برای محصولات متنوع لبنی، محبوبیت روزافزون غذاهای آماده و راحت (RTE) و ادغام روزافزون پنیر در قالب های خدمات غذایی از جمله پیتزا، برگر، پاستا و غذاهای فست فود در سطح جهان است.
از منظر قاره ای نیز ان گزارش گویای این است که اروپا با سهم ۴۰.۶درصد در سال ۲۰۲۵ بر بازار تسلط دارد که منعکس کننده سنت های عمیق فرهنگی پنیر، تنوع منطقه ای متنوع و زیرساخت های بالغ لبنیات است. شیر گاو با ۹۱.۴درصد (۲۰۲۵) ماده اولیه اصلی است، در حالی که پنیر طبیعی ۷۲.۹درصد سهم از این نوع را در اختیار دارد.
نکته قابل تامل اینکه پیش بینی می شود این بازار تا سال ۲۰۳۰ به ۱۲۵.۰۸ میلیارد دلار برسد.
فروش جهانی پنیر صادراتی به ۵۰.۹ میلیارد دلار رسید
در بحث صادراتی نیز داده های wprldtopexports نشان می دهد فروش جهانی پنیر صادراتی توسط همه کشورها در سال ۲۰۲۵ به ۵۰.۹ میلیارد دلار آمریکا رسید. بنابراین ارزش کلی صادرات پنیر برای همه کشورهای صادر کننده نسبت به پنج سال قبل در سال ۲۰۲۱، زمانی که کل محمولههای پنیر ۳۷.۳ میلیارد دلار ارزش داشت، به طور متوسط ۳۶.۵ درصد افزایش یافت.
از آن طرف از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، ارزش پنیر صادراتی جهانی با شروع از ۴۵.۴ میلیارد دلار، ۱۲ درصد افزایش یافت.
۵صادر کننده برتر بیش از نیمی از ارزش جهانی پنیر صادراتی را تشکیل می دهند
همچنین در حوزه صادر کنندگان برتر نیز داده های این گزارش نشان می دهد: محموله های ۵ صادر کننده بزرگ پنیر جهان از نظر ارزش (آلمان، ایتالیا، هلند، فرانسه و ایالات متحده آمریکا) بیش از نیمی (۵۵.۴ درصد) از ارزش جهانی پنیر صادراتی در سال ۲۰۲۵ را تشکیل دادند.
به عبارت دقیق تر ۱۵ کشوری که بالاترین ارزش دلاری پنیر را در سال ۲۰۲۵ صادر کرده اند، عبارتند از :
آلمان: ۷.۳ میلیارد دلار آمریکا (۱۴.۴درصد از کل صادرات پنیر)
ایتالیا: ۶.۹ میلیارد دلار (۱۳.۵درصد)
هلند: ۶.۳ میلیارد دلار (۱۲.۴درصد)
فرانسه: ۴.۷ میلیارد دلار (۹.۲درصد)
ایالات متحده: ۳ میلیارد دلار (۵.۹درصد)
دانمارک: ۲.۶ میلیارد دلار (۵.۲درصد)
نیوزیلند: ۲ میلیارد دلار (۴درصد)
ایرلند: ۱.۹۴ میلیارد دلار (۳.۸درصد)
بلژیک: ۱.۹۱ میلیارد دلار (۳.۸درصد)
لهستان: ۱.۵ میلیارد دلار (۲.۹درصد)
بریتانیا: ۱.۲۸ میلیارد دلار (۲.۵درصد)
یونان: ۱.۲۱ میلیارد دلار (۲.۴درصد)
اتریش: ۱.۱ میلیارد دلار (۲.۱درصد)
اسپانیا: ۹۷۴ میلیون دلار (۱.۹درصد)
استرالیا: ۸۷۰.۲ میلیون دلار (۱.۷درصد)
بنابراین از نظر ارزش، ۱۵ کشور ذکر شده در این فهرست، ۸۵.۶ درصد از پنیر صادراتی جهان را در سال ۲۰۲۵ صادر کرده اند. آن هم در شرایطی که در میان این تأمین کنندگان برتر، سریع ترین رشد صادرکنندگان پنیر از سال ۲۰۲۴ به این سو به ترتیب عبارتند از: ایرلند (۲۳.۸ درصد افزایش)، نیوزیلند (۲۱.۶ درصد افزایش)، ایالات متحده (۲۱.۳ درصد افزایش) و ایتالیا (۱۷.۸ درصد افزایش).
از آن طرف کشورهایی که کمترین افزایش سالانه را در فروش پنیر صادراتی خود ثبت کردند، استرالیا (۷.۶ درصد افزایش)، فرانسه (۸.۵ درصد افزایش)، آلمان (۸.۷ درصد افزایش) و هلند (۹.۱ درصد افزایش) بودند.
جایگاه ایران در بازار جهانی پنیر صادراتی
در بخش دیگر از این گزارش به بررسی ۱۰۰ کشور برتر در صادرات پنیر از نظر ارزش صادراتی پرداخته شده است که در مجموع ۹۹.۹۹۷درصد از ارزش پنیر فروخته شده در بازارهای بین المللی را در طول سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داده این و نام ایران نیز در این لیست قرار دارد.
ایران در مدت نامبرده صادراتی به ارزش حدود ۲۶ میلیون دلار رقم زده است و در جایگاه ۵۴ صادراتی قرار گرفته است؛ این در حالی است که در سال ۲۰۲۵ ارزش صادراتی پنیر ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ به اندازه ۱۰ درصد کاهش داشته است
در واقع طبق داده های این گزارش ایران در مدت نامبرده صادراتی به ارزش حدود ۲۶ میلیون دلار رقم زده است و قبل از کشورهایی همچون ویتنام، اردن، اردن، ژاپن و برزیل در جایگاه ۵۴ صادراتی قرار گرفته است. این در حالی است که در سال ۲۰۲۵ ارزش صادراتی پنیر ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ به اندازه ۱۰ درصد کاهش داشته است.
اروپایی ها بالاترین ارزش دلاری پنیر را در بازارهای بین المللی فروختند
از سوی دیگر از منظر قاره ای نیز این گزارش حاکی از این است که در میان قاره ها، صادرکنندگان کشورهای اروپایی با محموله هایی به ارزش ۴۲.۳ میلیارد دلار یا ۸۳.۲ درصد از پنیر صادراتی جهان، بالاترین ارزش دلاری پنیر را در بازارهای بین المللی فروختند. صادرات پنیر از آمریکای شمالی ۶.۲ درصد سهم داشت و پس از آن صادرکنندگان واقع در قاره اقیانوسیه (عمدتاً نیوزیلند و استرالیا) با ۵.۷ درصد قرار گرفتند.
درصدهای کمتری از تأمین کنندگان در آسیا (۲.۶درصد)، آمریکای لاتین (۱.۸درصد) به استثنای مکزیک اما شامل کارائیب، و سپس آفریقا (۰.۶درصد) حاصل شد.
هلند؛ کشوری که بیشترین مازاد تجاری را از پنیر کسب میکند
طبق آمار این گزارش، هلند بیشترین مازاد را در تجارت بین المللی پنیر ایجاد کرد. در عوض، این جریان نقدی مثبت، هرچند کند، مزیت رقابتی قوی هلند را برای این دسته از محصولات خاص، تا حدی به دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک آن برای توزیع محصولات پنیر به بازارهای دیگر اروپایی، تأیید می کند.
از آن طرف بریتانیا، اسپانیا و ژاپن شدیدترین کسری ها را در تجارت بین المللی پنیر ثبت کردند. به نوبه خود، این جریان های نقدی منفی، نقاط ضعف رقابتی این کشورها را برای این دسته خاص از محصولات برجسته می کند، اما همچنین نشان دهنده فرصت هایی برای کشورهای تأمین کننده پنیر است که به برآوردن تقاضای قوی مصرف کنندگان و مشاغل کمک می کنند.